Có một nỗi băn khoăn mà chúng tôi tin rằng rất nhiều phụ huynh Việt Nam sẽ thấy quen thuộc.
Khi con học khá các môn Toán, Lý, tỏ ra hứng thú với vật lý hiện đại, vật liệu mới hay những công nghệ tương lai như công nghệ lượng tử (Quantum Technologies), gia đình thường không ngại đầu tư cho con. Nhưng điều khiến anh chị chùn tay lại lại là một câu chuyện khác: Liệu mình có đang chọn đúng ngành nhưng lại rơi vào một cấu trúc tài chính quá sức chịu đựng? Để rồi 1-2 năm sau mới thấm thía cảnh vừa lo tiền bạc, vừa xót con đang phải học những kiến thức nền tảng rất nặng mà chưa thể “hái ra tiền” ngay.
Với các nhóm ngành như Vật lý, Khoa học Vật liệu hay Vật liệu Lượng tử, nỗi lo này lại càng chính đáng. Bởi lẽ, đây không phải là nhóm ngành “học xong là làm được luôn”. Đây là nhóm ngành khoa học cơ bản, đòi hỏi hành trình dài hơi và yêu cầu phụ huynh phải có một tầm nhìn tỉnh táo hơn: Không phải cứ nước nào nghe oách hơn, mà là nước nào cho con một hành trình vừa học được, vừa sống ổn, và đi đường dài bền vững.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ không liệt kê kiểu “Nước A – Nước B – Nước C” như thông thường. Chúng tôi muốn cùng anh chị nhìn bài toán tài chính qua lăng kính 3 lớp chi phí. Chỉ cần nhìn rõ 3 lớp này, phụ huynh sẽ tự trả lời được câu hỏi: Liệu con đường du học Đức ngành Vật lý/Vật liệu Lượng tử có thực sự đáng để cân nhắc cho gia đình mình hay không?
Để có cái nhìn thực tế, chúng tôi chọn phân tích trường hợp cụ thể ở Đức là ngành Vật lý tại Đại học Kỹ thuật Dresden (TU Dresden) , nằm trong hệ sinh thái nghiên cứu ctd.qmat – một Cụm nghiên cứu Xuất sắc (Cluster of Excellence) giữa Würzburg và Dresden về Vật chất Lượng tử Phức tạp, Tô-pô và Động lực học. Cụm nghiên cứu này hiện đã bước vào giai đoạn tài trợ thứ hai của Chiến lược Xuất sắc Đức, quy tụ khoảng 300 nhà khoa học từ hơn 30 quốc gia. Riêng chương trình Cử nhân Vật lý của TU Dresden là chương trình 6 học kỳ, giảng dạy bằng tiếng Đức và cho phép sinh viên tiếp cận chuyên ngành Vật lý Chất rắn ngay từ khóa luận tốt nghiệp.

