Có những cơn bão không mang mưa.

Chúng có thể bắt đầu cách chúng ta khoảng 150 triệu km.

Trên Mặt Trời.

Ngày 14/08, NASA giới thiệu một hệ thống machine learning mới do nhóm COFFIES phát triển.

Với Huy, khoảnh khắc đón những học viên ALT khóa sau ở sân bay có lẽ cũng là một lần nhìn lại chính mình của một năm về trước. Nguyễn Quang Huy – cựu học viên Dự Bị Đức ALT niên khóa 2024, hiện đang theo học ngành Kinh tế tại Fachhochschule Südwestfalen.

Một cơn bão không đọc dự báo thời tiết trước khi đổi hướng.

Nó không quan tâm mô hình của chúng ta đã chạy bao nhiêu GPU.

Nó cũng không bắt buộc phải hành xử giống những cơn bão trong dữ liệu quá khứ.

Và chính vì vậy, dự báo bão là một trong những bài toán đẹp nhất để học sinh hiểu AI thực sự dùng để làm gì.

Tóm tắt nhanh

• Học sinh muốn theo Mechanical Engineering, Aerospace, Mechatronics, Robotics, Electrical Engineering, Energy Engineering hoặc các ngành kỹ thuật liên ngành tại TU9 không chỉ cần điểm Toán–Lý cao.
• Năm nhất yêu cầu sinh viên chuyển từ cách học nhận công thức rồi thế số sang cách tư duy:
  • Xác định hệ cần phân tích
  • Chọn biến số
  • Vẽ sơ đồ
  • Thiết lập mô hình
  • Kiểm tra đơn vị
  • Giải phương trình
  • Đánh giá bậc độ lớn
  • Giải thích sai số và giới hạn của kết quả
• TUM cho biết học kỳ đầu Bachelor Mechanical Engineering phát triển trực tiếp từ kiến thức phổ thông về hệ phương trình, vector, ma trận, vi phân–tích phân, cơ học, điện và quang học. Sinh viên đồng thời bước vào Engineering Mechanics, Electrical Engineering, Information Technology và modelling uncertainty.
• Higher Mathematics 1 và Technical Mechanics 1 hiện là hai kỳ thi nền bắt buộc trong Bachelor Mechanical Engineering của TUM. Sinh viên chỉ có một lần thi lại cho mỗi môn và phải hoàn thành trước cuối học kỳ thứ hai.
• Bachelor Mechanical Engineering tại KIT có khối nền lớn gồm Higher Mathematics, Technical Mechanics, Thermodynamics, Fluid Mechanics, Electrical Engineering, IT and Data Science, Measurement and Control Engineering.
• Trong chương trình Mechanical Engineering International của KIT, Advanced Mathematics I và Engineering Mechanics I là orientation examinations phải được hoàn thành trước cuối học kỳ thứ ba. Điểm Toán và Vật lý phổ thông cũng được KIT xác định là những thành phần đặc biệt quan trọng trong quá trình tuyển chọn của programme này.
• Tuy nhiên, điểm cao chưa chắc phản ánh readiness nếu học sinh:
  • Thường xuyên sai đơn vị
  • Không biết vẽ free-body diagram
  • Không hiểu dấu âm trong phương trình
  • Chỉ đọc điểm trên đồ thị mà không hiểu slope hoặc area
  • Không ước lượng được kết quả hợp lý
  • Không phân biệt measurement error với “làm sai”
  • Không giải thích được giả định của mô hình
• Các ngành xu hướng như Robotics, AI, Quantum, Green Tech, Aerospace và EV vẫn được xây trên nền Toán–Lý cổ điển trước khi đi vào công nghệ mới.
• Gia đình nên đánh giá học sinh bằng một Engineering MODELS Audit và bootcamp sáu tuần, không chỉ nhìn học bạ hoặc số bài luyện thi đã hoàn thành.

Tóm tắt nhanh

• Học sinh muốn theo Biotechnology, Molecular Biotechnology, Chemical Biotechnology hoặc Bioengineering tại Đức không thể chỉ học tốt Sinh học.
• Tại Bachelor Chemical Biotechnology của TUM, sinh viên phải hoàn thành Grundlagen- und Orientierungsprüfung—GOP trong năm đầu. Sáu kỳ thi thuộc nhóm này nằm ở Mathematics, Physics, Statistics, General Chemistry, Physical Chemistry và Organic Chemistry căn bản. Đáng chú ý, chương trình hiện không có quy trình tuyển chọn cạnh tranh riêng nhưng vẫn đặt một cửa ải học thuật rõ ràng sau khi nhập học.
• Curriculum Bachelor Molecular Biotechnology của TUM bắt đầu ngay học kỳ một bằng Inorganic Chemistry, Biochemistry 1, Advanced Mathematics 1 và Physics for Life Sciences. Học kỳ hai tiếp tục Organic Chemistry, Biochemistry 2, Statistics, Pharmacology và Physiology. Genetics, Microbiology, Bioinformatics và các laboratory courses xuất hiện ở các học kỳ tiếp theo.
• TUM xác định ứng viên phù hợp cần hiểu tốt Biology, Chemistry, Physics và các nguyên lý Mathematics, đồng thời phải có khả năng kết nối các vấn đề sinh học với Hóa học, Vật lý hoặc Toán học.
• KIT Bioengineering cũng không phải “Biology ứng dụng cho nhẹ”. Chương trình xây nền bằng Mathematics, Chemistry, Biology, Technical Mechanics, Numerics và Apparatus Engineering trước khi đi vào Thermodynamics, Fluid Dynamics, Process Engineering và Biotechnology.
• TU Dresden Molecular Biology and Biotechnology kết hợp nền Biology với Chemistry, Mathematics, Physics, Statistics, laboratory methods và good scientific practice.
• Vì vậy, điểm Sinh học 9–10 chưa đủ chứng minh readiness nếu học sinh vẫn yếu:
  • Tính mol và nồng độ
  • Cân bằng phản ứng
  • Acid–base và pH
  • Liên kết và cấu trúc phân tử
  • Organic functional groups
  • Hàm số và logarithm
  • Xác suất, thống kê và biểu đồ
  • Measurement uncertainty
  • Viết báo cáo thí nghiệm
• Sự khác biệt quan trọng không phải “con có nhớ nhiều kiến thức hay không”, mà là con có thể dùng Chemistry, Biology, Mathematics và data để giải thích một hệ sống hay quy trình sinh học hay không.
• Một học sinh thực sự sẵn sàng phải biết chuyển từ:
  • Tên chất → cấu trúc và tính chất
  • Sơ đồ tế bào → cơ chế
  • Công thức → mô hình
  • Thí nghiệm → dữ liệu và sai số
  • Kết quả → kết luận có điều kiện
• Gia đình nên thực hiện một Bio–Chem Readiness Audit và một bootcamp sáu tuần trước khi khóa ngành.

Một trong những bài học lớn nhất của khoa học không phải là xây cỗ máy lớn nhất.

Mà là biết tạo ra đúng điều kiện, đo đúng tín hiệu và đặt đúng câu hỏi.

Tháng 7/2025, Máy gia tốc hạt lớn LHC tại CERN lần đầu tiên thực hiện các va chạm proton–oxy, oxy–oxy và neon–neon.

Một năm sau, bốn thí nghiệm lớn của LHC gồm ALICE, ATLAS, CMS và LHCb lần lượt công bố những dấu hiệu mới cho thấy các va chạm giữa những hạt nhân tương đối nhẹ như oxy và neon cũng có thể hình thành một trạng thái vật chất cực hạn gọi là quark–gluon plasma.

Đây không phải là câu chuyện về việc “tạo lại vụ nổ Big Bang”.

Các nhà khoa học đang tái tạo, trong một không gian cực nhỏ và thời gian cực ngắn, một phần điều kiện vật chất được cho là từng tồn tại trong những phần triệu giây đầu tiên của vũ trụ.

Và chính từ thí nghiệm tưởng như rất xa cuộc sống này, học sinh Việt Nam có thể rút ra một bài học gần gũi:

Muốn hiểu một hệ thống phức tạp, đôi khi chúng ta phải đủ can đảm bước ra khỏi điều kiện quen thuộc và thiết kế một môi trường khiến bản chất của nó lộ ra.